algemeen (geselecteerd) eindconclusies eindsymposium onderzoek uwmening  

Prioriteitsprogramma Grenzen aan welzijn en dierlijke Productie

Op indrukwekkende wijze heeft de landbouw in de westerse wereld in de afgelopen vijftig jaar voldaan aan de vraag om veilige, hoogwaardige en vooral betaalbare dierlijke producten zoals vlees, melk en eieren te leveren. Traditionele, kleinschalige landbouw was daartoe niet toereikend. Met veel inzet van kennis, innovatieve ontwikkelingen en kapitaal is de hoogproductieve dierhouderij tot stand gekomen. Het traditionele kleine, vaak gemengde boerenbedrijf is vervangen door bio-industrie. Aan de vraag is meer dan voldaan, maar er zit ook een keerzijde aan deze ontwikkeling.

Niet alleen de boer moest zich aanpassen aan de nieuwe bedrijfsvoering, ook van de dieren werd dat gevraagd. Zo werden kippen voortaan gehouden in zeer grote groepen met een enorme ruimtebeperking, zeugen werden vastgebonden, biggen vervroegd bij de moeder weggehaald, mestkalveren in donkere hokjes opgesloten, koeien aangezet tot een verdubbeling van de melkproductie. Verbluffende productieresultaten door selectie en houderijomstandigheden, maar tegelijkertijd gedragsstoornissen, verhoogde vatbaarheid voor ziekten, eet- en groeistoornissen, verhoogde uitval door vroegtijdige sterfte of productieverlies, kortom het aanpassingsvermogen van de dieren wordt kennelijk overschreden en ze kunnen niet voldoen aan de eisen die aan ze gesteld worden, zonder dat hun welzijn in gevaar komt.

Maar wat is dierenwelzijn precies, hoe kunnen we dat meten, en wat zijn de grenzen van het aanpassingsvermogen van landbouwhuisdieren en hoe komen we erachter of die grenzen worden overschreden. En een belangrijke vraag is of dieren lijden als wij vinden dat ze een dieronwaardig bestaan moeten leiden. Om dergelijke vragen te beantwoorden startten NWO en het Ministerie van LNV in 1997 het onderzoeksprogramma 'Grenzen aan welzijn en dierlijke productie', uit te voeren door de Nederlandse universiteiten en Instituten van de Dienst Landbouwkundig Onderzoek.

  • hoofdthema’s programma:
    • stress en gedrag
    • individuele variatie
    • stress en immuniteit
    • stress en voortplanting
    • stress en voeding.

  • Programmalooptijd 1996-2004

  • Programmabudget Het totale budget was M€ 6,1, verdeeld over een bijdrage van de NWO-gebieden ALW en STW (M€ 4,3) en het Ministerie van LNV (M€ 1,8). Hiervan werd M€ 5,7 besteed aan onderzoek en werd uitgezet in drie tranches. Het overige budget is besteed aan kennisoverdracht, administratieve ondersteuning e.d.

  • Programmacommissie
    Prof.dr. H.J.Th. Goos (voorzitter) UU, Biologie
    Dr. A.T.J. Bianchi DLO-Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid
    Dr.ir. H.Hopster DLO-Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid
    Mevr.Ir. M. de Jong-Timmerman Dierenbescherming
    Prof.dr. J.M. Koolhaas RUG, Biologie
    Drs. M.J.F. Reijnen Ministerie LNV
    Prof.dr. F.J.H. Tilders VU, Geneeskunde
    Prof.dr. V.M. Wiegant UU, Geneeskunde
    Mevr.Dr. M.J. van der Kooij NWO-ALW
    Dr. C.A.M. Mombers STW