Individual characteristics of adaptive capacity in pigs: welfare, health and production. Deel II: The ontogeny of coping styles in pigs

Coördinator Prof.dr. V.M. Wiegant
Onderzoeker(s): Ir. J.E. Bolhuis
Projectperiode: juli 1997 – april 2003

Resultaten
De oorspronkelijke vraagstelling was of de typering van varkens op grond van hun gedragsrespons in een zogenaamde Backtest gerelateerd is aan hun fysiologische, immunologische een gedragsreacties op latere leeftijd in andere testsituaties en onder verschillende huisvestingscondities.
Uit het onderzoek blijkt dat de Backtest typering van varkens samenhangt met een aantal gedragsreacties en –patronen (o.a. actieve of passieve strategie bij acute stress, agressie, flexibiliteit in gedrag en de neiging om omgericht manipulatief gedrag te vertonen), een neurochemisch kenmerk (gevoeligheid voor de dopamine-agonist apomorfine), immuunreactiviteit en pathologie (maagwandbeschadigingen).

Het belangrijkste resultaat van het onderzoek is het gegeven dat effecten van individuele karakteristieken van varkens en huisvestingcondities vaak interacties vertonen. Dit wil zeggen dat de reactiepatronen van varkens met verschillende individuele karakteristieken uit een bepaald huisvestingssysteem niet zonder meer ook gelden voor andere huisvestingsomstandigheden. Verder kunnen de effecten van huisvesting (en andere factoren?) alleen goed ingeschat worden als er rekening wordt gehouden met de individuele karakteristieken van de te bestuderen dieren.

Samenvatting onderzoek
Vleesvarkens vertonen een grote variatie in reacties op stressvolle gebeurtenissen. In het project werd onderzocht of typering van jonge biggen op grond van een zogenaamde Backtest een voorspellende waarde heeft voor hun reactiepatronen op latere leeftijd in verschillende huisvestingsomstandigheden (standaard en standaard verrijkt met stro). In de Backtest werden biggen op hun rug gelegd, gedurende een minuut vastgehouden en getypeerd op grond van hun ontsnappingsgedrag. De extreme dieren met veel of weinig ontsnappingspogingen werden in het project aangeduid als ‘high-resisting’ (HR) en ‘low-resisting’ (LR), respectievelijk.

HR en LR varkens verschilden in hun gedragsrespons in een aantal acute stresssituaties. Het ontsnappingsgedrag van vleesvarkens in een zogenaamde Restraint test, een kooi waarin de dieren werden opgesloten, was sterk gerelateerd aan hun typering op jonge leeftijd op grond van de Backtest. HR dieren vertoonden meer agressief gedrag in de eerste uren na spenen en mengen dan LR varkens. Verder leken LR varkens ‘flexibeler’ in hun gedrag: ze hadden bijvoorbeeld minder moeite om een eenmaal aangeleerde route in een doolhof-test te wijzigen dan HR varkens.

Ook immuunreactiviteit en gevoeligheid voor de dopamine-agonist apomorfine bleken gerelateerd aan Backtest typering. Varkens die de beschikking hadden over stro vertoonden meer activiteit, spelgedrag en exploratief gedrag en minder beschadigend gedrag (zoals staart-, oor- en flankbijten), dan dieren uit standaard hokken.
De invloed van huisvesting op gedrags- en immunologische reacties en pathologie hing af van het ‘type’ varken. De LR dieren uit standaard hokken vertoonden het meeste beschadigend gedrag en ernstige maagwandbeschadigingen. HR varkens waren daarentegen agressiever dan LR varkens gedurende de hele groeiperiode, ongeacht de huisvestingsomstandigheden.

Kortom, de typering van varkens op jonge leeftijd op grond van hun gedrag in de Backtest is gerelateerd aan hun latere reacties op diverse stressvolle omstandigheden. Een belangrijk resultaat is dat de invloed van huisvesting op reactiepatronen afhangt van het ‘type’ varken. Dit geeft aan dat een voor een goede inschatting van het effect van huisvesting (en mogelijk andere factoren) op gedrags- en andere reacties van varkens de individuele eigenschappen van de dieren in aanmerking genomen zouden moeten worden.
Rekening houden met individuele karakteristieken in zowel onderzoek als varkenshouderij vergroot de mogelijkheid om negatieve consequenties van intensieve houderijomstandigheden voor gezondheid, productie en welzijn van varkens te voorspellen en te verminderen.